Menu

Historie

Ligging

Bij de inrichting van de polder is men uitgegaan van één centrale plaats (Emmeloord), en stervormige verbindingswegen naar tien kleinere dorpen; Bant, Creil, Ens, Espel, Kraggenburg, Luttelgeest, Marknesse, Nagele, Rutten en Tollebeek. De centrale ligging van Emmeloord wordt geaccentueerd door de Poldertoren. Deze watertoren staat in het geografische middelpunt van de polder.

Herkomst naam

Emmeloord ontleent zijn naam aan het oude buurtje Emmeloord (Schokland) op de noordpunt van Schokland. Op de kaart van Seidel uit 1789 is het nog de aanduiding voor de hele noordpunt, die overigens na de afslag in de negentiende eeuw weinig meer dan de buurtschap omvat. De huidige schrijfwijze is vrij jong: pas vanaf 1820 wordt deze aangetroffen. Rond 1650 is het Emmeloort en uit 1478 dateert de spelling Emeloirt, waarin de i aangeeft dat de o lang (dus als 'oo') werd uitgesproken. Vóór die tijd begint het tweede deel van de naam met een w, zoals ook in Emelwerth, de eerste vermelding van de naam, in een twaalfde-eeuws oorkondenboek van het Sticht Utrecht. Eem, het eerste deel van Emel-, komt van het Germaanse ami, een algemene aanduiding voor een natuurlijke waterloop. Er is in Nederland een tamelijk groot aantal rivieren en stroompjes dat Eem heet, waarvan die bij Amersfoort wel de bekendste is. Soms zijn de oude waterwoorden uitgebreid met een s, zoals Eems, of een l: Waal, IJssel en ook Emel. Andere mogelijke etymologieën zijn Germaans amulu ('scherp') en de Oud-Nederlandse persoonsnaam Amilio. De betekenis van weert (uit Germaans wurthi) is 'terp', in het Gronings nog steeds wierde genoemd. De overgang naar oort (betekenis: 'punt') hing wellicht samen met de voortdurend afslag van het eiland, waardoor Emmeloord steeds meer op een punt kwam te liggen. Een herinterpretatie van het misschien toen al wat onduidelijk geworden werth was het gevolg. Het -oord van Emmeloord zit onder meer ook in de naam van de rivier De Noord (niet geheel zeker) en van Dinteloord. Aan het IJ bij Amsterdam lag een landpunt IJort of IJoort, dat later door letteromzetting IJdoorn werd. Een daarbij gelegen IJdoorningerdam gaf zijn naam aan het dorp Doornickerdam of Durgerdam, zo'n beetje het enige Zuiderzeeplaatsje dat in de Emmeloordse wijk De Zuidert geen straatnaam heeft gekregen. In nieuwere namen als Willemsoord heeft oord een andere betekenis, namelijk 'plaats'. Plaatsnamen met -werd zijn vooral bekend in Groningen en Friesland. Het Hollands heeft hiervoor het woord woerd en deze vorm komt ook voor in de Hollandse plaatsnamen Hoogewoerd (te Leiden) en Woerden.

Geschiedenis

In 1936 werd begonnen met het aanleggen van de dijken om de Noordoostpolder die in 1940 klaar waren. Daarna begon het droogmalen van het gebied dat in 1942 droogviel. Er werd ruim 50.000 hectare land ontgonnen uit het IJsselmeer (de voormalige Zuiderzee). Op 15 december 1943 werd het eerste huis van Dorp A betrokken. De werknaam is later vervangen door Emmeloord. Vanwege de ontginning gedurende de Tweede Wereldoorlog was de Noordoostpolder een eldorado voor onderduikers. Veel wegen in het gebied herinneren nog aan deze tijd. HetErehof Emmeloord is ook een stille getuige van de Tweede Wereldoorlog in de Noordoostpolder.

Samen met de tien 'Groendorpen' vormt Emmeloord sinds 1962 de gemeente Noordoostpolder. Sinds 1 januari 1986 behoort deNoordoostpolder tot de provincie Flevoland, voorheen tot Overijssel.

Ludieke "stadsrechten"

Op 10 september 1992 kende commissaris van de Koningin prof. dr. J.A. van Kemenade van Noord-Holland in een ludieke bijeenkomst als symbolisch gebaar stadsrechten toe aan Emmeloord. Er werd verwezen naar besluiten van de voormalige Staten van Holland, waar de nabijgelegen voormalige eilanden Schokland en Urk ooit ook deel van uitmaakten. Dit werd mogelijk nadat uit documenten was gebleken dat de "heerlijkheid Emelwaerde" -Emmeloord- privilegiën genoot. Tijdens deze bijeenkomst van de provincies Flevoland, Overijssel en Noord-Holland op Schokland werd Godin Fortuna als schutspatrones aangesteld. Een buste van haar werd jaren geleden in de bodem ten zuiden van Emmeloord gevonden. Haar beeltenis zou het gemeentehuis sieren en Emmeloord mocht zich 'Civitas Fortunae Emmeloordis' noemen. Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordoostpolder werd aangeduid als "Schout en Schepenen van de Stad Emmeloord".